Notatka z 4 lutego 2013

Księga Mądrość Syracha, wybrane fragmenty od rozdziału 24 do końca

R.24 Według autora księgi mądrość to nie tylko zdolność intelektualna, wiedza, którą zdobywa się przez całe życie (czyli tzw. doświadczenie życiowe) - po raz pierwszy mądrość utożsamiana jest ze Słowem Bożym, a więc tym wszystkim, co niesie Tora. Żaden naród, człowiek, nie jest pozbawiony mądrości, która jest darem Boga. Mądrość musiała mieć stałe odniesienie. W Jakubie – czyli w Izraelu – mądrość objęła dziedzictwo. Mądrość u Syracha ma cechy osobowe. Autor nie ma jednak odwagi przekroczyć pewnej granicy i dlatego mądrość nie jest do końca utożsamiana z Bogiem. Jest ona jednak odwieczna i nigdy istnieć nie przestanie.

Słowo Boga, które stało się Ciałem (prolog św. Jana), w rzeczywistości było odwiecznym Logosem, zrodzonym, a nie stworzonym. Jezus Chrystus, właśnie poprzez fakt zrodzenia, jednoczy w sobie naturę Boską i naturę ludzką. Zrodzenie oznacza równość co do godności (chociaż Ojciec i Syn są różnymi Osobami). Stworzenie natomiast nie jest równe stwórcy – raczej mu podlega.

Fragmenty rozdziału o mądrości są często czytane w święta Maryjne. Maryja jest bowiem pierwszą słuchaczką Słowa Bożego, która z wiarą przyjmuje Słowo Boga, rozważa je i jest mu posłuszna. Mądrość w Maryi znajduje swoją kwintesencję. Można powiedzieć, że Maryja uosabia niejako wszystkich mędrców, w istocie swojej jest mędrcem, jest mądrością uosobioną. W podobnym sensie fragment ten można odnieść do Kościoła.

R.28 W rozdziale o nienawiści widzimy już jakąś zapowiedź ewangelicznego „odpuść nam nasze winy jako i my odpuszczamy naszym winowajcom”. Przebaczenie jest aktem woli. Przebaczenie jest również w jakimś sensie rozliczeniem – angażuje zarówno krzywdziciela, jak i osobę pokrzywdzoną. Duchowe uzdrowienie ze zranienia dokonuje się w momencie przebaczenia i przeproszenia.

R.29 Autor podaje konkretne przykłady, propozycje, w jaki sposób można pomóc bliźniemu. Życie na obczyźnie, w obcym narodzie wiązało się z koniecznością, potrzebą solidarności ludzkiej (pożycz, ugość itp.). Elementarne gesty solidarności, wsparcia, były bardzo mocno akcentowane w początkach chrześcijaństwa. Szczególnie piętnowany był brak gościnności.

R.34 i 35 W rozdziale o prawie i ofiarach widzimy nawiązanie do tych fragmentów Starego Testamentu, w których jest mowa o tym, że Bogu powinno się składać w ofierze to, co najlepsze. W księdze Mądrość Syracha autor podkreśla, że składane Bogu ofiary powinny być wolne nie tylko od skazy fizycznej (nie sztuka dać na ofiarę zwierzę ułomne, okaleczone), ale że czymś jeszcze ważniejszym jest to, żeby ofiary nie były naznaczone żadną nieuczciwością.

R.38 W żałobie trzeba zachować rozsądek i nie popadać w rozpacz. Czas żałoby należy przeżywać w duchu wiary.

R.42 Oprócz mądrości zdobywanej przez doświadczenia życiowe, posiadamy też mądrość, którą  nabywamy poprzez obcowanie z naturą, jako że Bóg objawia się - w sposób naturalny - w swoich dziełach stworzonych.

Od R.44 Opis chwały Bożej (mądrości Bożej) w historii Izraela.

Anna B.

Notatka z 21 stycznia 2013

Księga Mądrość Syracha, od rozdziału 13,1 do 18,7

R. 13 Świat dzieli się na bogatych i biednych. Ludzie powinni przystawać do podobnych sobie. Biedny, utożsamiany u Syracha z pobożnym i dobrym, nie powinien szukać towarzystwa możnych, spoufalać się z nimi, by nie zostać na koniec upokorzonym, skrzywdzonym i odtrąconym. Inną konsekwencją przebywania w otoczeniu bogatych, rozumianych tu jako grzeszników, może być upodobnienie się do nich (Kto dotyka smoły, ten się pobrudzi).

R. 14 W rozdziale tym przebrzmiewa już myśl, która znajdzie pełny wyraz w przykazaniu „Kochaj bliźniego swego jak siebie samego”. Brak szacunku dla samego siebie odbija się negatywnie na relacjach z innymi ludźmi – nie może dbać, szanować  i miłować bliźniego ten, kto jest zły dla siebie. Autor szczególnie piętnuje takie cechy jak zazdrość, chciwość i skąpstwo.

R. 15, 1-8 W szukaniu mądrości trzeba być zdeterminowanym. Kto szuka uparcie, posiądzie mądrość, a wraz z nią znajdzie on wesele i wieniec radości /i wieczną sławę odziedziczy.

R. 15, 11-20 Bóg stworzył człowieka jako istotę rozumną i wolną. Człowiek ma moc rozstrzygania o własnym życiu, nie tylko w kwestiach moralnych. Wolność ludzka nie jest jednakże wszechmocą (!). Wolności ludzkiej nie wolno utożsamiać z wolną wolą człowieka – wolność aktualizuje się w aktach woli, ale wola może być osłabiona przez np. różnego typu nałogi.

Bóg, szanując wolność człowieka, w konsekwencji dopuszcza również grzech. Ostatecznie jednak zawsze to człowiek decyduje co wybiera, w jaki sposób korzysta z danej mu wolności i jako istota rozumna ponosi za to odpowiedzialność: Jeżeli zechcesz, zachowasz przykazania (…). Położył przed tobą ogień i wodę, co zechcesz, po to wyciągniesz rękę. /Przed ludźmi życie i śmierć, co ci się podoba, to będzie ci dane.

R. 17 Człowiek został stworzony na obraz i podobieństwo Boga – Stwórcy. Oznacza to, że człowiek nie tylko ma moc panowania nad światem, ale został wyposażony w jemu tylko właściwe władze duchowe, takie jak rozum (serce zdolne do myślenia), sumienie (położył oko swoje w ich sercu) wolna wola (dał im wolną wolę). Zdolność poznania prawdy i doświadczenie wolności są przywilejem człowieka jako istoty stworzonej na obraz Boga.

R. 18 Autor zestawia nicość człowieka wobec potęgi, wielkości i miłosierdzia samego Boga.

Anna B.

Notatka z 14 stycznia 2013

Mądrość Syracha,  rozdz. 6–12

Przestrogi i rady:
- szacunek dla ludzi starszych: „albowiem i oni nauczyli się od swoich ojców” (8,9);
- bardzo ważna jest przyjaźń z drugim człowiekiem, ale należy ostrożnie wybierać przyjaciół i wiedzieć, że nie każdemu warto i trzeba mówić o wszystkim, a już na pewno nie uciekać się do kłamstwa;
- podejrzewając swoich bliskich o niecne zamiary, zwykle powodujemy,  że zaczną postępować zgodnie z podejrzeniem, mimo że przedtem nie mieli tego zamiaru;
- każdy grzech rodzi się z pychy, a „początkiem pychy jest odstępstwo od Pana” (10,12);
- według autora fundamentalne znaczenie ma milczenie, ufność i wierność Bogu.
Wszystkie rady i wskazówki należy odnosić zarówno do życia  ziemskiego (materialnego), jak i duchowego.

Krystyna P.

Notatka z katechezy z 7 stycznia 2013

Mądrość Syracha

Jest to najdłuższa księga Pisma Świętego napisana w całości przez jednego autora, Jezusa, syna Syracha. Powstała około 190-180 r. przed Chrystusem. Księga nie ma planu, jest to luźny zbiór notatek, zawierający różne rodzaje literackie (przypowieści, anegdoty). W oryginale napisana była po hebrajsku i przełożona na grecki przez wnuka autora. Księga miała być dla Żydów zbiorem praktycznych wskazówek, pomagających żyć zgodnie z Bożym prawem.

PROLOG

Przedmowa – napisana przez tłumacza księgi na język grecki – nie jest uznana za tekst natchniony. Wnuk autora przetłumaczył słowa dziadka po przybyciu do Egiptu na użytek tamtejszej diaspory. Tłumaczenie nie było dosłowne, na co wskazuje już sam prolog.

Rozdział 1

•  Cała mądrość pochodzi od Boga. Jej źródłem jest Słowo Boga, przez które wszystko zostało stworzone.

Pan Bóg hojnie obdarza swoją mądrością tych, którzy jej pragną i poszukują.

•  Bojaźń Pańska to życie w poczuciu obecności Boga, Jego świętości, potęgi. Nie chodzi o bojaźń fizyczną ani o przerażenie wobec Jego wielkości. Patrzenie w  perspektywie Boga na siebie i na innych jest początkiem całej mądrości.

•  Naszą drogę do poznania Boga i Jego mądrości zaczynajmy od przestrzegania przykazań.

Rozdział 2

• Pan Bóg dopuszcza rożne doświadczenia po to, abyśmy zobaczyli nasze wnętrze. Cierpienie fizyczne, kryzys duchowy, wszelkie trudności są cennymi chwilami w naszym życiu, ponieważ pozwalają nam zweryfikować nasza wiarę i ukazują, co kryje nasze serce.

•    Jedynym sposobem na kryzys jest wierność Bogu, trwanie na modlitwie, udział w sakramentach.

Rozdział 3-4

•   Autor księgi pokazuje podstawowy model rodziny, jakie powinny być relacje pomiędzy jej członkami.

• Z powodu braku świątyni w diasporze, tamtejsi Żydzi pozbawieni byli możliwości składania ofiar przebłagalnych. Wypracowali sobie takie akty pobożności, jak jałmużna, które miały wynagradzać Bogu i bliźniemu brak miłości („Woda gasi płonący ogień, a jałmużna gładzi grzechy”, Syr 3,30).

Rozdział 4

Zachęta do walki o prawdę w myślach, mowie i uczynkach.

Rozdział 5

Wezwanie do nawrócenia. „Nie zwlekaj z nawróceniem do Pana (...), nagle bowiem gniew Jego przyjdzie”  (Syr 5,7).

W tym kontekście strach i wstyd przed przyznaniem się do winy i do szczerego wyznania swoich grzechów często są przeszkodą w powrocie do Boga. Wiara w miłość i miłosierdzie Boże niech będzie do tego przynagleniem.

Dagmara D.

Notatka z katechezy na Boże Narodzenie

1. Adwent to czas oczekiwania na przyjście Pana:

- w historii zbawienia to oczekiwanie na Mesjasza, które wypełniło się wraz z narodzeniem Jezusa;

- adwent eschatologiczny wiąże się z tajemnicą ponownego przyjścia Chrystusa; koncentruje się on na rzeczach ostatecznych, na sądzie i zbawieniu;

- adwent osobisty to oczekiwanie na przyjście Jezusa każdego dnia, w każdej chwili; On przychodzi do człowieka w Słowie Bożym, w liturgii mszy świętej, w sakramentach; jest to oczekiwanie duszy ludzkiej na wewnętrzne zjednoczenie z Bogiem.

Przeżywając adwent eschatologiczny, oczekując na ostateczne przyjście Jezusa Chrystusa, nie zwalniajmy się z codziennego przeżywania naszych osobistych adwentów, które mają zbliżać nas do Boga i przygotowywać na spotkanie z Nim.

2. „Zrodzony, a nie stworzony”.

Jezus Chrystus jest zrodzony z Ojca przed wiekami, odwiecznie [1]. Jest Mu równy co do natury, ale różny co do osoby. Gdyby Syn był stworzony, byłby kimś mniej doskonałym niż Stwórca, a więc nie byłby Bogiem. Termin „zrodzony” podkreśla równość w istocie („współistotny Ojcu”).

Narodzony był jako człowiek, w ciele, z Maryi. Jest to fakt historyczny.

Chrystus wciąż rodzi się w Kościele przez słowo. Ze słuchania słowa rodzi się wiara. Przez wiarę w sercu człowieka rodzi się Bóg.

3. Wcielenie Syna Bożego.

W wyznaniu wiary mówimy: „On to dla nas, ludzi, i dla naszego zbawienia zstąpił z nieba. I za sprawą Ducha Świętego przyjął ciało z Maryi Dziewicy, i stał się człowiekiem”. Zwróćmy uwagę na to (podkreślone) „i”. Grzech człowieka nie był przyczyną wcielenia; żadne zło nie może być przyczyną czy motywem działania doskonałego Boga. Wcielenie było w zamyśle Boga od wieków. Skoro jednak jesteśmy grzeszni, to Syn Boży, wcielając się, zechciał nas też odkupić.

I tak, Jezus Chrystus, odwieczny Logos, Syn Boga stał się człowiekiem, aby:

 - zjednoczyć w sobie dwie natury ludzką i boską:  w Jezusie  są dwie natury – Jezus jest w pełni człowiekiem i w pełni Bogiem;  Jezus był podobny do człowieka we wszystkim oprócz grzechu, ponieważ grzech nie należy do ludzkiej natury, ale jest wbrew naturze;

 - i dać człowiekowi odkupienie i zbawienie; odkupienie dokonało się przez śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa; wszyscy ludzie od stworzenia świata aż do jego końca zostali odkupieni przez tę jedną ofiarę ciała i krwi; zbawienie zaś jest wyborem każdego z nas; jest to nasz osobisty udział w odkupieniu; możemy skorzystać z tego daru, ale możemy też go odrzucić.

Kenoza, czyli uniżenie Boga, rozpoczęło się od zwiastowania i obejmuje wszystkie wydarzenia zbawcze aż do Zesłania Ducha świętego. W kluczu paschalnym należy odczytywać także Boże Narodzenie.

Właściwy sens tego wydarzenia pomaga zrozumieć, na przykład, ikona Narodzenia Pańskiego. W jej centrum widnieje Jezus leżący w grocie, w  żłóbku przypominającym grób, zawinięty w pogrzebowe opaski, co jest zapowiedzią Jego męki i śmierci. Obecność wołu i osła również jest symboliczna i według Ojców Kościoła oznacza naród wybrany i pogan, i wskazuje na to, że Chrystus narodził się, aby zbawić wszystkich ludzi.

4. Wigilia uroczystości Narodzenia Pańskiego w tradycji polskiej to dzień, w którym nie spożywamy pokarmów mięsnych. Nie ma teologicznego uzasadnienia dla zachowania postu w tym dniu, a zatem nie ma takiej konieczności.

Boże Narodzenie obchodzimy uroczyście tylko 25 grudnia. Kolejny dzień, 26 grudnia, zwany „drugim dniem Świąt Bożego Narodzenia” tak naprawdę jest świętem św. Szczepana. W Polsce jest to dzień wolny od pracy, ale nie jest to uroczystość, więc nie ma obowiązku uczestniczenia w tym dniu we mszy świętej.

Okres Bożego Narodzenia kończy się w niedzielę Chrztu Pańskiego. Jest to ostatni dzień, w którym uzasadnione jest śpiewanie kolęd i utrzymywanie świątecznych dekoracji.

[1] Bóg jest poza czasem znanym nam, ludziom; zrodzenie odwieczne oznacza, że zawsze jest Ojciec i Syn, nigdy nie było takiego momentu, w którym nie było Syna; obie te osoby boskie istnieją odwiecznie. Wyrażenie „przed wiekami” trzeba raczej rozumieć jako „przed zaistnieniem czasu”, a nie „dawno temu”.

Dagmara D. i Karolina S.

Następna katecheza - 7 stycznia 2013

Najbliższa katecheza odbędzie się dopiero po uroczystości Objawienia Pańskiego (tzw. Trzech Króli).
Zapraszamy 7 stycznia, 19.15, sala Kafarnaum!

Wszystkim życzymy pełnego łask czasu Bożego Narodzenia. Oby to był czas narodzenia się Boga w naszych duszach!

Katecheza na Boże Narodzenie

17 grudnia mieliśmy okazję wysłuchać specjalnej katechezy na Boże Narodzenie. Jej treść odpowiadała m.in. na następujące pytania:
1. Czym jest adwent? Czym jest nasz osobisty adwent?
2. Jaka jest różnica między zrodzeniem, o którym mowa we frazie "zrodzony, a nie stworzony", narodzeniem, wcieleniem i stworzeniem?
3. Jaki był efekt wcielenia Syna Bożego? Co to znaczy, że Chrystus jest w pełni Bogiem i w pełni człowiekiem?
4. Ile naprawdę trwa okres Bożego Narodzenia? Co z postem w wigilię uroczystości?

Notatka wkrótce.